Portakal ağaçları arasında az mı misket oynamadık, komsumuz hacer yengenin eriklerinden az mı yemedik, babaanneden az mı azar işitip kaçmadık, mahalle maçı mı yapmadık ,birlikte okula mı gitmedik, camide az mı gülmedik, az mı burn içmedik, az mı denize gitmedik, az mı plaj voleybolu oynamadık, az mı gece gece balığa gidip azgın dalgalarla boğuşup aynı kaderi paylaşmadık, az mı bir anda karar verip gölhisara gitmedik, az mı ösymyi alt etmedik, az mı mantar atmadık,  az mı yanyana durmadık, az mı  gülmedik, az mı düşünmedik, az mı dertleşmedik az mı…

az mı? .. nerelerden nerelere geldik değil mi asker!

Evrak ararken eski fotoğraflar geçti elime, lise yıllarında çektirilmiş bir yığın fotoğraf, şu an bir kısmı çöp poşetinde dönüşmeyi bekliyor. Mezuniyetin üzerinden seneler geçtikten sonra bile, bitmiş, ölmüş arkadaşlıklar hiç hatırlanmazken hâlâ bir yerlerden fotoğraflar aracılığıyla hafızayı zorlamaya çalışıyor, geçmiş.

Zaman zaman kendi canından önde tuttuğun arkadaşlar zamanla Allah canımı alsaydı da bunları görmeseydim dedirtecek kadar yıkıma sebep olunca, “benden uzak Allah’a yakın olsun” kıvamına geliyor arkadaşlık. E haliyle de adı değişiyor. Arkadaş, eski arkadaş gibi kavramlar bu yeni durumu karşılayamaz. Eski güzel günlerin hatırına arkadaş en azından eski arkadaş demeyi uygun görecekler ve uygun görmeyip tenkit edecekler olacaktır.

Ortaya söylüyorum. Göndermesiz söylüyorum. Gönderilecek bir şey yok zira. Gönderme yapılacak kadar biçilmiş kıymet söz konusu değil. Arkadaş vardır. Eski arkadaş yoktur. Eski arkadaş eskimiş çorap gibidir. Çorabın da hatırası olmaz. Eskiyince atılır.

Tanıdık, ha evet görsem tanırım, denilebilir, eski arkadaş diye adlandırılan kişi ve kişilere. Ve lakin sokakta görsem tanımam deme hakkı, yanımda ölse bir bardak su vermem deme hakkı da saklıdır. Bir şekilde görüşülememiş, irtibat kesilmişse olması gereken olmuştur. Ve lakin bunu da karşılamaz eski arkadaş. çocukluk arkadaşım, okul arkadaşım demek daha açıklayıcıdır. İnsan arkadaşını, okul arkadaşım, çocukluk arkadaşım diye değil, arkadaşım, diye tanıştırır. Merak edilirse, arkadaşlığın temeli okuldan, mahalleden diye merak edicinin merakının nefsi kırılır.

Nefis kırılır iyileşir, insan kırılır, kırılır.

-Her biri 200 ton olan taşlardan inşa edilmiştir. Ve bu taşları temin edebilecek mesafe, yüzlerce km. uzaktadır.
- Bu taşların nasıl getirildiği bilinmemektedir.
- Piramit kimin adına yapıldıysa , onun bulunduğu odaya yılda 2 defa güneş girmektedir. ( Doğduğu ve tahta çıktığı günlerde )
- Mumyalarda radyoaktif madde bulunduğundan, mumyaları ilk bulan 12 bilim adamı kanserden ölmüştür.
- Piramitlerin içerisinde ultra sount, radar, sonar gibi cihazlar çalışmamaktadır.
- Kirletilmiş suyu bir kaç gün piramitin içerisine koyarsanız, suyu arıtılmış olarak bulursunuz.
- Piramitlerin içinde süt bir kaç gün taze kalır ve daha sonra hiç bozulmadan yoğurt haline gelir.
- Bitkiler piramitlerin içinde daha çabuk büyür.
- Piramitin içine bırakılan su 5 hafta bekletildikten sonra, yüz losyon olarak kullanılır.
- Çöp bidonu içindeki yemek artıkları, hiç koku yayılmadan mumyalaşır.
- Kesik, yanık, sıyrık gibi yaralar piramitin içinde daha çabuk iyileşme eğilimi gösterir.
- Piramitin bazı odalarında, içinde ne olduğu hakkında bir bilgi yoktur. Araştırmacıların çoğu ya içinde kaybolmuş, yada aynı yerde bir kaç tur atmış fakat içini görememişlerdir.

Domateslerde görülen Fusarium etmenleri:- Fusarium oxysporium Schl. f.sp.lycopersici(Sacc.) S.&H.(Solgunluk Hastalığı)- Fusarium oxysporium Schl.f.sp.radicis-lycopersici J.S.(Kök Çürüklüğü Hastalğı)

• Fusarium oxysporium Schl. f.sp.lycopersici(Sacc.) S.&H.(Solgunluk Hastalığı)- 

 Solgunluk etmeni, tropoik ve suptropik iklim koşulları, özellikle kumlu topraklarda daha zararlıdır. Fungal hastalık etmeni olan fungus toprakta misel ve spor formunda, özellikle de dayanıklı sporları olan klamidiospor olarak olumsuz koşulları geçirirler. Hastalık etmeni tohum ve toprak kökenlidir. İnfekteli bitkilerden elde edilen tohumların yaklaşık % 3′ nin bulaşık olduğu belirlenmiş ve fungus tohum kabuğu altına yerleşmektedir. Uzun mesafeli taşınmalar genellikle bu yolla olabilir. Sulama suyu, toprak işleme aletleri ve bulaşık bitkiler ile yakın ve uzak mesafelere taşınabilir.                   

    

Fide devresinde hastalık belirtisi ilk önce solgunluk olarak kendini gösterir ve daha sonlaraı fideler ölebilir. Yaşlı bitkilerde oluturduğu belirtiler ise, yaprak damarlarının açılması, bitkilerin bodurlaşması, alt yapraklarının sararması, adventif kök oluşumu (yeni kök oluşumu),yaprak ve dalların solması ve yaprak kenarlarında nekrozların oluşumu şeklindedir. Sera koşullarında solgunluk belirtileri genellikle gün ortasında ve sıcak havalarda kendini belli eder. Gözlenen bu belirtiler genellikle bitkinin veya yaprağın bir yarısında görülmektedir. İletim dokusu hastalığı olduğu içinde bitkiler canlı iken etmenin bitki üzerinde misel ve sporlarını oluşturmayabilir. Hastlığın şiddetli ve sık olduğu bölgelerde bitkiler üzerinde açık pempe renkte spor ve misellerine rastlanabilir.            

Köklerdeki belirtiler ise özellikle küçük yan köklerin siyah bir renk almasına, daha sonrada çürümesine neden olabilir. Kölerin ölmesinden dolayıda bitkiler sararır ve solarlar. Bitkinin toprak yüzeyine yakın gövdesinden enine kesite bakıldığında, iletim demetlerinde kahverengi bir halka görülür.              

• Fusarium oxysporium Schl.f.sp.radicis-lycopersici J.S.(Kök Çürüklüğü Hastalğı)Belirtileri: Kök çürüklüğü etmeni genç yeşil aksamlarda iç doku kararmasına ve nekrotik lekelere neden olmaktadır. Yeşil aksam belirtileri belirli virüs (Domates Lekeli Solgunluk ve Yonca Mozaik Virüsleri) belirtilerine benzer olabilir Çiçekler çoğunlukla nekrotik bir hal alır. Toprak üstü belirtiler tek bir dal ile sınırlı olabilir. Şiddetli durumlarda bitkile ölmektedir. Yaklaşık 1-3 cm uzunluğunda olan koyu kahverengi leke ana yan köklerin üzerinde görülmektedir. Lezyonlar coğunlukla toprağın 30 cm içerisindeki kökler üzerinde ortay çıkar ve internal olarak iletim dokularının kahverengi şekilde ren bozulması belirtiden itibaren 3-10 cm kadar uzayabilir.     Kök ve toprağa yakın gövde kısımlarında görülen hastalık diğer Fussarium türünden farklı belirti gösterir. Fungus köklerin kortikal dokularından ve sekonder ya da yan köklerin oluşumundan doğan doğal açıklardan bitkiye giriş yapar, bundan dolayı bu bölgedeki iletim dokularına doğru ilerleyen bir kahverengi bir leke ouşturur. İletim demeti kararması zamanla yukarı doğru ilerleme gösterir. Genç fideler fungus tarafından ölmesine rağmen, tiçari koşullarda yetiştirilen gelişmiş bitkiler ilk meyve alımına kadar hiç solgunluk göstermeyebilir. Ağır meyve bağlamış bitkiler güneşli günlerde solgunluk gösterir, yan yatar ve daha ileri aşamada ölebilir.        

                

   Fungus spor olarak torakta uzun süre canlılığını muhafaza edebilir.Hastalık daha çok serin sıcaklıkları tercih eder.      Konukçuları Solonaceous ve Leguminous bitkileri ile sınırlı olup, domates, biber, patlıcan, soyafasulyesi, fasulye, bezelye ve yerfıstığıdır. Fungus serin toprak sıcaklıklarını tercih eder.1. 3-4 yıl ürün rotasyonu ve devamlı üretim alanlarından konukçusu bitkilerinin uzaklaştırılmalı.Hastalıktan ari fidelerin kullanımı.Sera ve tohum yataklarında hastalıktan ari toprak, su ve alet-ekipmanı kullanılmalı.            

   Kimyasal Mücadele:     -Fusarium solani                  

     

       Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına göre tavsiye edilen kimyasal ilaçlar aşağıdaki tabloda verilmektedir.       

  Kullanılan Kimyasal İlaçlar (Fungisid)	Kullanım Miktarı               (100 Litre)
  Bakır Oksiklorid WP 50%	500 g fidelik
  Benomyl Wp 50 %	100 g
  Bordo Bulamacı Sıvı	500+1000 g fidelik
  Captan WP 50 %d>	250 g Fidelik
  Captan+PCNB Toz 10+10 %	40 g/ m2 Toprak
  Formaldehit EM 400 g/l	4 lt (m2 ye 150 cc)
  Mancozeb WP 80%	200 g
  Maneb WP 80%	200 g/100kg tohum
  Maneb WP 80%	250 g fidelik
  Methyl Bromide Gaz 98%	60 g m2 toprak
  PCNB Toz 18%	35 g/m2 toprak
  Propineb WP 70%	250 g fidelik
  Thiram WP 80%	200 g/100kg tohum
  Tolclofos Methyl WP 50 %	100 g
  Hymexazol SC 360 g/l	150 cc

        Su buharı : Su buharı atmosferde sürekli ve değişik oranlarda bulunur. Su buharı CO2 gazında olduğu gibi güneşten ve topraktan gelen enerjinin tutulmasında böylece gündüzleri ısınmada geceleri ise soğumanın yavaşlatılmasında etkilidir.

        Ozon : Ozon oksijenin allotropik (kimyaca farkları olmayan cisimlerin ayrı özellikler göstermesi) halidir. Genellikle atmosferde bulunan molekül halindeki oksijenin ultraviyole ışınlarının etkisiyle O3 halinde çevrilmesiyle oluşur. Sulu ve gaz durumunda mavi renk gösteren ozon, atmosferin mavi görünmesinde  rol oynar.      

       Kuvvetli bir oksidasyon özelliği olan ozon, amonyağı azot asidine çevirerek havada  azot tozlarının oluşumuna neden olur. Bunlar yağmur sularıyla birlikte toprak yüzeyine kadar inerek bitkilerin besin elementlerini oluştururlar. Fırtınalı havalarda atmosferde oluşan elektrik akımlarıyla oksijen ozona dönüşür. O nedenle ozonun atmosferdeki oranı özellikle ilkbaharda yükselir.

Ozon gazının canlılar yönünden önemi büyüktür. Güneşten gelen ışınlar arasında önemli bir yer tutan ultraviyole(morötesi) ışınlarının canlı organizmalar üzerinde öldürücü etkisi vardır. Güneş ışınlarında mikropların ölmesi bu nedenledir. Atmosferde bulunan ozon, ultraviyole ışınlarını emme özelliğine sahiptir. Bu nedenle güneşten gelen ultraviyole ışınları, atmosfere bol miktarda girmelerine karşın yeryüzeyine daha az miktarda inerler.

OZON TABAKASININ ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLER

        Yeryüzünden 19-45 km. yüksekteki atmosfer tabakası Ozon Tabakası veya Ozonosfer olarak adlandırılmaktadır. Ozon tabakası kimyasal formülü O3 olan ozon moleküllerinden oluşur. Bu tabaka, güneşten gelen kısa dalga boylu morötesi (ultraviyole) ışınlarının büyük bir bölümünü tutmaktadır. Gerçekten, morötesi ışınların güneşten çıkan miktarı tüm güneş enerjisinin % 12’si kadar olduğu; bunun ancak % 2’sinin yeryüzüne geldiği ifade edilmektedir. Böylece morötesi ışınlarının çoğu ozon tabakası tarafından tutulmaktadır. Bu olay çok önemlidir. Çünkü yeryüzüne gelen morötesi ışınlarının % 2’den çok olması durumunda, deri kanseri ve göz (katarakt) hastalıkları artacak, canlıların bağışıklık sistemleri zayıflayacaktır. O nedenle, bu ışınların koruyucu kalkanı olan ozon tabakasının delinmesi olayı oldukça önemlidir.

         Ozon tabakasının delinmesi olayı özet olarak şöyle açıklanabilir:  Deodorantlarda  itici, buzdolapları ve klimalarda  soğutucu ve boyalarda  emülsiyonlaştırıcı (çözücü) olarak kullanılan bazı gazlar, özellikle kloroflorokarbon CFC adı verilen (CFCl3, CFCl2) gazlar yeryüzünden 25-30 km. yüksekliğe kadar çıkarlar. Burada morötesi ışınlarla karşılaşınca, bu ışınlar bu gazların bileşiminden bir Cl (klor) atomunu açığa çıkarırlar. Bu klor atomu da ozon tabakasını oluşturan ozon moleküllerinden (O3) bir oksijenle kimyasal reaksiyona girerek ozon molekülünü oksijen (O2) molekülüne indirger. Bu olay sürekli olarak cereyan edince, ozon tabakasını oluşturan O3 molekülleri gittikçe azalır. Ve bazı bölgelerde tamamen tükenir. Buna ozon tabakasının delinmesi denir. Bu bölgelerde morötesi ışınlar hiç tutulmadan geçeceğinden yeryüzüne gelen morötesi ışın miktarı artar ve yukarıda açıklanan zararlı etkiler başlar.

         A.B.D.’de Uzay Araştırma Kuruluşu NASA tarafından yayınlanan bir raporda, ozon tabakasında oluşabilecek % 1 oranındaki bir incelme sonucu, yalnız A.B.D.’de yılda 5000 kişinin deri kanserinden ölebileceği ileri sürülmektedir. Bu incelmenin ve delinmenin denizlerdeki besin zincirini bile bozabileceği bildirilmektedir.

         Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, hava kirlenmesinin zararları yalnız yeryüzü ile sınırlı değildir. Yeryüzünden 25 km. yükseklikteki atmosfer tabakasını da tahrip edebilmektedir.

Yokluğu doldurulamayan, doldurulamayacak olan ..

İlk kaybedilen, acısı ilk derinden hissedilen akrabadır.Başka birşeydir,tarifi zordur..

Hayatımızdan kopan, bizi ölümle, mezarla, tabutla, cenaze namazıyla karsı karsıya getiren, bizi hayatın gerçeğini öyle yumusakca değil şak diye carpan bir olaydır dedenin ölmesi..

Dallarına çocukluk anılarının belkide en güzellerini astığın, sen var oldukça var olacağını ve yorulduğunda sırtını dayayabileceğini düşündüğün dev ağacın devrilmesidir dedenin ölmesi..

Herşeyin ötesinde, bir annenin yetim kalışıdır dedenin ölmesi..

Fiziksel olarak anne ve babanız kadar yanınızda olmasa da ruhen en az onlar kadar yanınızda olmuş olan bir dedeniz var ise daha da zorlaşan bir durumdur dedenin ölmesi..

Beni bildin mi dede? sorusuna karşılık, “bilmemin la” dediği sözcükleri bir daha onun dilinden duyamayacak olmaktır dedenin ölmesi..

Günlük yaşamda koşuşturmacanın içinde birdenbire soğuk ve buz gibi gelen olaydır dedenin ölmesi..

Babanin kabre inip elleriyle kendi babasini topraga yerlestirmesi. ikisini bu halde gorecek miydim diye kisinin kendi kendine sormasidır dedenin ölmesi..

Babanın önemini bir başka anlamaktır dedenin ölmesi..

İnsana, yaşanılabilecek birçok eksik kalmış parçayı derinden hissettirip, farkına varmasını sağlar dedenin ölmesi. Ama artık çok geçtir. O, yıllara meydan okuyan, aile ağacının en heybetli dallarından birisi, zamanla olan savaşına yenik düşmüştür. Hele bir de sizden uzaktaysa, kısa süre olan görüşmeler, keşke daha fazla o’nu yaşayabilseydim isteğini uyandırır dedenin ölmesi. Ne kadar da bazı keşkeler ve pişmanlıklar duysanız da, artık yapabilecek bir şeyin kalmadığını zaman size anlatır. Tıpkı o’nu bir sabah yatağında mağlup edenin zaman oluşu gibi. Bir an için hayatın boş olduğu kanısına kapılırsınız. Fakat gidişiyle beraber arkasında bırakmış olduklarını görünce, acınızı paylaşan o hafif tebessüm yanaklarınızda beliriverir. Anılara dalarsınız. Az veya çok, tatlı ya da acı, farketmez. Eksik kalmış anıları tazelemenin, bir anlamda kaybettikten sonra değerini daha iyi anlamanın çırpınışları gibidir. En azından zamana yenik düşmeyecek ve herhangi bir vakit hatırladığınızda, o’nu gülümseyerek yad edeceğiniz yaşanmışlıkları bir kenarda saklarsınız. En çok acıtan ve iç burkan anınız ise ayrı bir yerde bekler durur.. Son bir kez olsun sesini duyamadan vefat ettiğini öğrenişiniz gibi..

Mekanın Cennet Olsun Paşam!

Seni özleyen torunun..