What is TILLING ?

TILLING is a general reverse genetic method that combines chemical mutagenesis with PCR based screening to identify point mutations in regions of interest. (McCallum et.al, 2000)

How is it done?

Domateslerde görülen Fusarium etmenleri:- Fusarium oxysporium Schl. f.sp.lycopersici(Sacc.) S.&H.(Solgunluk Hastalığı)- Fusarium oxysporium Schl.f.sp.radicis-lycopersici J.S.(Kök Çürüklüğü Hastalğı)

• Fusarium oxysporium Schl. f.sp.lycopersici(Sacc.) S.&H.(Solgunluk Hastalığı)- 

 Solgunluk etmeni, tropoik ve suptropik iklim koşulları, özellikle kumlu topraklarda daha zararlıdır. Fungal hastalık etmeni olan fungus toprakta misel ve spor formunda, özellikle de dayanıklı sporları olan klamidiospor olarak olumsuz koşulları geçirirler. Hastalık etmeni tohum ve toprak kökenlidir. İnfekteli bitkilerden elde edilen tohumların yaklaşık % 3′ nin bulaşık olduğu belirlenmiş ve fungus tohum kabuğu altına yerleşmektedir. Uzun mesafeli taşınmalar genellikle bu yolla olabilir. Sulama suyu, toprak işleme aletleri ve bulaşık bitkiler ile yakın ve uzak mesafelere taşınabilir.                   

    

Fide devresinde hastalık belirtisi ilk önce solgunluk olarak kendini gösterir ve daha sonlaraı fideler ölebilir. Yaşlı bitkilerde oluturduğu belirtiler ise, yaprak damarlarının açılması, bitkilerin bodurlaşması, alt yapraklarının sararması, adventif kök oluşumu (yeni kök oluşumu),yaprak ve dalların solması ve yaprak kenarlarında nekrozların oluşumu şeklindedir. Sera koşullarında solgunluk belirtileri genellikle gün ortasında ve sıcak havalarda kendini belli eder. Gözlenen bu belirtiler genellikle bitkinin veya yaprağın bir yarısında görülmektedir. İletim dokusu hastalığı olduğu içinde bitkiler canlı iken etmenin bitki üzerinde misel ve sporlarını oluşturmayabilir. Hastlığın şiddetli ve sık olduğu bölgelerde bitkiler üzerinde açık pempe renkte spor ve misellerine rastlanabilir.            

Köklerdeki belirtiler ise özellikle küçük yan köklerin siyah bir renk almasına, daha sonrada çürümesine neden olabilir. Kölerin ölmesinden dolayıda bitkiler sararır ve solarlar. Bitkinin toprak yüzeyine yakın gövdesinden enine kesite bakıldığında, iletim demetlerinde kahverengi bir halka görülür.              

• Fusarium oxysporium Schl.f.sp.radicis-lycopersici J.S.(Kök Çürüklüğü Hastalğı)Belirtileri: Kök çürüklüğü etmeni genç yeşil aksamlarda iç doku kararmasına ve nekrotik lekelere neden olmaktadır. Yeşil aksam belirtileri belirli virüs (Domates Lekeli Solgunluk ve Yonca Mozaik Virüsleri) belirtilerine benzer olabilir Çiçekler çoğunlukla nekrotik bir hal alır. Toprak üstü belirtiler tek bir dal ile sınırlı olabilir. Şiddetli durumlarda bitkile ölmektedir. Yaklaşık 1-3 cm uzunluğunda olan koyu kahverengi leke ana yan köklerin üzerinde görülmektedir. Lezyonlar coğunlukla toprağın 30 cm içerisindeki kökler üzerinde ortay çıkar ve internal olarak iletim dokularının kahverengi şekilde ren bozulması belirtiden itibaren 3-10 cm kadar uzayabilir.     Kök ve toprağa yakın gövde kısımlarında görülen hastalık diğer Fussarium türünden farklı belirti gösterir. Fungus köklerin kortikal dokularından ve sekonder ya da yan köklerin oluşumundan doğan doğal açıklardan bitkiye giriş yapar, bundan dolayı bu bölgedeki iletim dokularına doğru ilerleyen bir kahverengi bir leke ouşturur. İletim demeti kararması zamanla yukarı doğru ilerleme gösterir. Genç fideler fungus tarafından ölmesine rağmen, tiçari koşullarda yetiştirilen gelişmiş bitkiler ilk meyve alımına kadar hiç solgunluk göstermeyebilir. Ağır meyve bağlamış bitkiler güneşli günlerde solgunluk gösterir, yan yatar ve daha ileri aşamada ölebilir.        

                

   Fungus spor olarak torakta uzun süre canlılığını muhafaza edebilir.Hastalık daha çok serin sıcaklıkları tercih eder.      Konukçuları Solonaceous ve Leguminous bitkileri ile sınırlı olup, domates, biber, patlıcan, soyafasulyesi, fasulye, bezelye ve yerfıstığıdır. Fungus serin toprak sıcaklıklarını tercih eder.1. 3-4 yıl ürün rotasyonu ve devamlı üretim alanlarından konukçusu bitkilerinin uzaklaştırılmalı.Hastalıktan ari fidelerin kullanımı.Sera ve tohum yataklarında hastalıktan ari toprak, su ve alet-ekipmanı kullanılmalı.            

   Kimyasal Mücadele:     -Fusarium solani                  

     

       Zirai Mücadele Teknik Talimatlarına göre tavsiye edilen kimyasal ilaçlar aşağıdaki tabloda verilmektedir.       

  Kullanılan Kimyasal İlaçlar (Fungisid)	Kullanım Miktarı               (100 Litre)
  Bakır Oksiklorid WP 50%	500 g fidelik
  Benomyl Wp 50 %	100 g
  Bordo Bulamacı Sıvı	500+1000 g fidelik
  Captan WP 50 %d>	250 g Fidelik
  Captan+PCNB Toz 10+10 %	40 g/ m2 Toprak
  Formaldehit EM 400 g/l	4 lt (m2 ye 150 cc)
  Mancozeb WP 80%	200 g
  Maneb WP 80%	200 g/100kg tohum
  Maneb WP 80%	250 g fidelik
  Methyl Bromide Gaz 98%	60 g m2 toprak
  PCNB Toz 18%	35 g/m2 toprak
  Propineb WP 70%	250 g fidelik
  Thiram WP 80%	200 g/100kg tohum
  Tolclofos Methyl WP 50 %	100 g
  Hymexazol SC 360 g/l	150 cc

Onlar dünyanın en uzun ağaçları, kereste ve iş kaynağı, temiz suların bekçisi, ormanlarda yaşayan sayısız türün sığınağı “Sekoya”lar. Anavatanı Kuzey Amerika olan ve çam ağacı olarak da bilinen sekoyaların (Sequoia gigantea) özelliği ise hızla büyümesi. Sekoyalar dağ sırtlarıyla korunan araziler veya vadilerde yetişiyorlar.  Bu dev ağaçlar, 1000 ile 3000 yıl arasında yaşıyor. Sert ve nemli topraklarda, tam olarak güneşi gören tarafta yetişiyor. Çiçek açması ise 175-200 yılı buluyor. Dünyada olgunlaşmasını bu kadar uzun sürede tamamlayan başka bir bitki yok!

Yeryüzünde yaşayan en hacimli varlık, Kaliforniya’nın Sequoia Ulusal Parkı’nda bulunan, 85 metre yüksekliğindeki “Kaliforniya sekoyası”. Ağacın gövdesinin çapı (yerden 1.52 metre yükseklikte) 24.32 metre. Odunundan 5 milyar kibrit yapmak mümkün. Yaprakları mavimsi yeşil olan bu ağacın kızıl kahverengi kabukları 61 cm kalınlığında ve ağırlığı 2030 ton.

Sahil Sekoyaları kadar uzun boylu olmasa da yaklaşık 2 bin yaşında olan “General Sherman”, dünyanın en büyük ağacı olarak kabul ediliyor. Yaşayan en hacimli yaratık; toplam hacminin mavi bir balinadan 10 kat büyük olduğu ölçülmüş.”General Sherman” yaklaşık 84 metre uzunluğunda, 32 metre çapında..”General Sherman” en büyük sekoya olmasına karşın, en yaşlı olan değil. Çünkü bazıları neredeyse 3200 yıl yaşayabiliyor.

Sekoyalara dair en şaşırtıcı nokta ise kabuğun hemen altındaki “kambiyum” adı verilen canlı dokuya ışık vurduğunda sürgün verebilmeleri. Bir dalının kopması ya da kesilmesi halinde bu yaradan yeni bir dal sürgün verip deli gibi büyümeye başlıyor. Gölgeye dayanıklı olmaları ve sürgün verme yetenekleri sayesinde bazı sekoyalar büyüklerinin gölgesinde onlarca yılı uykuda geçirebiliyor. Ama baskın ağaç devrildiği ya da kesildiği anda, baskınlanmamış sekoya aniden büyümeye başlıyor.

En karmaşık ağaç tepeleri kıyıya en yakın ve fırtınalara en açık konumdaki sekoyalarda görülüyor. Rüzgar veya yağmur, yeni dalların büyümesini tetikliyor. Sekoya ana gövde ve dallardan ek gövdelerin yükselmesi sonucu bazen bir gövde demeti oluşturabilecek şekilde büyüyebiliyor.

Lifli kabuklarında fazla reçine olmaması nedeniyle büyük sekoyalar yangına karşı oldukça dirençli.

Bitkinin Beslenmesi:

Beslenme Eksikliğinin Belirtileri

Azot: Büyümeyi engellenir, bitkinin rengi sararır. Yaprak uçları bitkinin altındaki yapraklarından başlayarak kızılkahve olur.

Fosfor: Kök gelişmesinin engellenir, saplar uzar, bitkinin olgunlaşması gecikir. Bitkinin rengi morarır.

Potasyum: Yaprak uçları kavrulur, sararır, saplar zayıflar. Meyve çekirdekleri kuruyup büzülür.

Kalsiyum: Yaprak uçları tarak dişi gibi parçalanır. Uç tomurcuklar ölür, çiçekler olgunlaşmadan taç yapraklar ölür.

Magnezyum: Yapraklar ince ve gevrek olurlar; uçlarında ve damar aralarındaki renkler, soluk sarı yeşile döner.

Kükürt: Bitkinin alt kısımlarındaki yapraklar sararır, kökler ve sapların çapları küçülür.

Bor: Uç tomurcuklar açık yeşildir. Köklerde koyu lekeler görülür. Saplar çatlar.

Bakır: Bitkilerin renkleri ağarır. Turunçgiller kırmızımsı kahve renkte,anormal büyüme gösterir.

Demir: Yapraklar sararır.Fakat damarlar yeşil kalır.Yapraklar yukarı doğru kıvrılır.

Mangan: Bozulmalar demirdekine benzer.Yapraklarda ölü dokular görülerek, yaprağa pürüzlü bi görünüş verir.

Molibden: Azot eksikliği gibidir.

Çinko: Uç yaprakları çok küçülür. Yapraklar ölü bölgelerde benekli  hale gelir. Tomurcuk oluşumu azalır.

Gübre, bitkinin beslenmesinde gerekli olan kimyasal elementleri sağlamak için toprağa ilave edilen doğal veya kimyasal olarak elde edilen malzeme. Koyun, at, inek gibi hayvan atıkları, saman ve diğer bitki artıkları binlerce yıldan beri doğal gübre olarak kullanılmaktadır. Eskiden toprağın asitliğini azaltmak ve kalsiyum temin etmek için kireçli maddeler kullanılmıştır. Kullanılan ilk kimyevi gübreler, sodyum nitrat ve kemikler olmuştur. Bugün doğal ve yapay gübrelerin her ikisi de değişik şekillerde elde edilmektedir. Bitkinin beslenmesi öncelikle yapay (mineral ya da ticari) gübre dediğimiz azot, fosfor ve potasyum tarafından sağlanır. Genellikle yapay gübrelerin ihtiva ettiği besin, azot (N), fosfor pentoksit (P2O5) ve potas (K2O) olarak ifade edilir. Yapay gübrelerin ticari ambalajlarında bir veya daha fazla madde bulunur. Karışık gübrelerin bileşimi ekseriya gübre ambalajlarının ambalajlarının üzerindeki bir seri numara ile belirtilir. İlk sayı azotun yüzdesini, ikinci fosfor pentaoksidin yüzdesini ve üçüncü de potasyumun yüzdesini belirtir. Böylece 5-10- 10 şeklinde işaretlenmiş bir karışık gübre % 5 azot,% 10 fosfor pentaoksit ve % 10 potasyum içerir.Bu tip gübreler NPK olarakda bilinen kompoze gübrelerdir. Kompoze gübreler birden daha fazla bitki besin maddesini birarada bulunduran gübrelerdir. Kompoze gübredeki sayılar kullanım amacına görefarklı olabilirler.Bu tip gübrelerin yapraklara püskürtülerek uygulanan çeşitleride vardır. Kompoze gübrenin içerisindeki bitki besin maddeleri sırası ile azot, fosfor ve potasyumdur. Bu besin maddeleri % olarak ifade edilmektedir. Örneğin 20-20-0 oluşumundan meydana gelen bir kompoze gübrenin 100 kilosunda 20 kilo saf azot, 20 kilo saf fosfor var. Potasyum yok demektir.

Yapılış zamanlarına göre göz aşıları:

• Durgun göz aşısı(Ağustos-Eylül)
• Sürgün göz aşısı(Mayıs-Haziran)

• İpekböceği tohumların kuluçka devresinde ısı 22-25 derece, nem %  80-85 olmalıdır.
• İpekböceği yetiştirme devresinde, besleme odaları iyi havalandırılmalı, olağanüstü ısı ve nemden sakınılmalıdır.
• İpekböceklerine temiz ve kaliteli dut yaprağı verilmelidir.
• Besleme devresinde hastalık görülürse, hastalıklı ipekböcekleri sağlamlardan ayrılmalı ve toprağa gömülmelidir.
• Hastalıklı ipekböceklerine elledikten sonra eller mutlaka yıkanmalıdır.
• Hastalık görülen kerevetlerdeki besleme yatakları değiştirilip, toprağa gömülmelidir.
• Dezenfeksiyon işlemi, her beslemeden sonra yapılmalıdır.

İpekböceklerinde hastalık ortaya çıktığı zaman tedavi edecek bir metod yoktur.

İpekbeöklerini hastalıklardan korumanın en iyi yolu,beslemeye başlamadan önce besleme odası,aletleri ve çevrenin etkin bir şekilde temizlik ve dezenfeksiyonu ile besleme süresince başta temizlik olmak üzere diğer teknik tedbirlere uyulmasıdır.

1. İPEKBÖCEĞİ HASTALIKLARI :

Başlıca ipekböceği hastalıkları:

-Kireç Hastalığı,Baygınlık,Sütleme ve Karatabandır.

• KİREÇ HASTALIĞI :

Bütün dünyada, bilhassa nemli ve sıcak bölgelerde beslenen ipekböceklerinin baş düşmanıdır.İpekböceklerinde parazit olarak yaşayan çeşitli mantarlar  bu hastalığa sebep olur.Hastalık deri üzerinde mantarların çoğalması ve bütün iç organlara yayılmasıyla meydana gelir.İpekböceğinin bütün hayat devirlerinde görülür.

-Hastalığın Belirtileri: İpekböcekleri hareketsizleşir, larvalar dut yaprağı yemeyi keser, deri üzerinde lekeler görülür.Hastalığın bulaşmasından 3-7 gün sonra larvalar ölür.Ceset tercihen sertleşir ve ölümden 1-2 gün sonra bütün vücut beyazlaşır, kireç gibi bir görünüş alır.

-Hastalığın Kontrolü: Kireç hastalığını kontrol altına almak için en iyi çare, bir sene evvel hastalık çıkan besleme evlerinin ve aletlerinin dezenfekte edilmesidir.Bu amaç için formaldehit solüsyonu kullanılır. % 3 lük formaldehit solüsyonu pulverizatörler ile besleme odasının her tarafına püskürtülür.Kireç hastalığını yapan mantar tabii şartlarda 3 yıl yaşayabilir.Bunun için mücadeleye dikkat edilmeli ve hastalık görülen yerlerde hastalıklı ipekböcekleri toplanıp yakılmalı ve beslenme yatakları değiştirilmelidir.

% 3 lük formaldehit solüsyonunun hazırlanması : Piyasada formaldehit % 37  lik olarak satılmaktadır. 11 litre suya 1 litre % 37 lik formaldehit ilave edilirse % 3 lük formaldehit solüsyonu hazırlanmış olur.

• BAYGINLIK HASTALIĞI :

Memleketimizde en çok görülen hastalıklardan birisidir.Baygınlık, kireç hastalığının zıttıdır, ölmüş ipekböceğinin yumuşama ve çürümesine sebep olur. Hastalık bakteriler tarafından meydana getirilir.Bakım ve besleme şartları kötü olduğu zaman hastalık ortaya çıkar.

-Hastalığın Belirtileri: İpekböceği larvalarının iştahının kaybolması, ağır hareket etmesi, büyümenin yavaşlaması, derinin elastikiyetini kaybetmesi ve vücudunun gevşemesi genel hastalık belirtileridir.Ölen larvanın rengi siyah , grimsi siyah, kahverengi olabilir. Ceset yarıldığı zaman ipekböceğinde bulunan bakterilerin çeşidine göre  kötü bir koku çıkarır veya çıkarmaz.

-Hastalığın Kontrolü: En önemli husus kuvvetli ipekböcekleri yetiştirmektir.

a) Tohumların uygun kuluçka devresi : Isı 22-25 derece , nem % 80-85 olmalıdır. Daha yüksek ısı ve % 60 dan az nemde ipekböcekleri güçsüzleşecektir.

b)İyi kalitede yaprak verilme: İpekböceğinin sağlığı verilen dut yapraklarının kalite ve miktarı ile yakından ilgilidir.Çok az güneş ışığında, kuru havada, gübre eksikliği ile büyümüş yapraklarla, kirli ve solmuş yaprakların gıda değeri azdır.

c)İyi besleme şartları: İpekböceği kirli hava,olağanüstü ısı ve neme hassastır.

Besleme odalarında baygınlık hastalığı çıktığı zaman hastalıklı ipekböcekleri sağlamlardan hemen ayrılmalı, yakılarak veya toprağa gömülerek imha edilmeli, besleme yatakları değiştirilmelidir.Besleme bittikten sonra besleme odaları ve aletleri piyasadan satın alınan formaldehit ilacından 1 lt 1 teneke suya karıştırılıp odanın döşemeleri, tavanı ve duvarları ıslanacak şekilde pompa ile püskürtülür.Eğer bir önceki besleme döneminde, besleme yerinde hastalık görülmüş ise 1 teneke suya katılacak formaldehit miktarı 2 misline çıkarılır.

• SÜTLEME :

Hastalık genellikle ipekböceğinin son yaşlarında ortaya çıkar ve virüsler tarafından meydana getirilir.Hastalığa sebep olan mikrobik alemden başka, bakım ve besleme şartları ile hastalığın oluşunda yakın ilgisi vardır.Kötü besleme, kalitesiz yapraklar, düzensiz ısı, havanın zararlı gazları ihtiva etmesi, kötü havalandırma, aşırı nem hastalığa sebep olur.

-Hastalığın Belirtileri: Hastalıklı ipekböceklerinin iştahı azalır ve deri gerilimi kaybolur. Hastalığın bulaşmasından 5-7  gün sonra vücudun iç kısmına ait zarlar şişer ve deri parlaklaşır. Larvalar uykusuz ve devamlı hareket halindedir, etrafa sürünür ve besleme tablasından aşağı düşerler.Renkleri parlak sarıya döner, kabuk kırılır ve dışarı bulanık bir sıvı akar.

-Hastalığın Kontrolü: İyi bakım ve besleme şartlarının temini hastalığın ortaya çıkışını önler. Eğer besleme odasında hastalık varsa, hastalıklı ipekböcekleri toplanıp imha edilmeli ve besleme yatakları değiştrilmelidir.Besleme bittikten sonra besleme odası ve aletleri % 3 lük formaldehit solüsyonu ile dezenfekte edilmelidir.

• KARATABAN:

Hastalık sporla çoğalan tek hücreli bir zararlı tarafından meydana getirilir. Dut yaprakları, besleme odası ve aletlerinde hastalık yapan sporlar bulunduğu veya hastalıklı ipekböcekleri birarada beslendiğinde diğer ipekböceklerine hastalık geçer. Hastalıklı kelebeklerden alınan tohumlardan çıkan ipekböcekleride hastalıklı olur.

-Hastalığın Belirtileri: Hastalık küçük larvalarda, erginlere göre daha şiddetlidir. Karatabanlı larvalar iştahını kaybeder, düzensiz büyüme gösterir. Deri üzerinde siyah veya koyu kahverengi lekeler görülebilir.

-Hastalığın Kontrolü: Hastalığı, kontrol etmek için besleme odası ve aletlerinin dezenfeksiyonu yeterli değildir. Hastalıklı kelebeklerden alınan tohumun  sağlam olup, olmadığını anlamak için kelebeklerin kontrolü gerekir.Ülkemizde karataban hastalığı kontrolü için 859 sayılı kanun ve buna bağlı 1317 sayılı talimat mevcuttur.İpekböceği tohumları, İpekböcekçiliği Araştırma Enstitüsünce KONTROL EDİLMİŞTİR, damgası olmayan kutular alınmamalıdır.

2.İPEKBÖCEĞİ ZARARLILARI :

• SİNEKLER:

İpekböceği larva ve krizalitlerine, sinek kurtları tarafından zarar veririlir.Kurtlar ipekböceğine yerleşir ve yerler. Sineğin zararını önlemek için, besleme odasının kapı ve pencerelerine tel konulmalıdır.

• KOZA GÜVELERİ:

Koza güveleri, kozaları deler ve içindeki krizaliti yerler.Bu kozalar ipek çekimidde kullanılamaz.Güvelerin zararını önlemek için koza depoları sık sık temizlenmeli ve ilaçlanmalıdır.

• FARELER VE KUŞLAR:

İpekböcekleri dışarda beslenirse, zarar verirler. Besleme odasının kapı ve pencerelerine tel geçirilmelidir.

• KARINCALAR

Karıncalar besleme kerevetlerindeki ipekböceklerine zarar verir.Kerevetlerin ayaklarına su kabı besleme odalarının kapı ve pencerelerine kül konarak karıncaların içeri girmesi önlenir.